Беҙ үҙебеҙ – Ибраһим-йомрандар

Борон әлеге Өфө урынлашҡан бейек тауҙа минең ата-бабаларым йәшәгән икән. Эйе, тап тау­ҙа, Дуҫлыҡ монументы тирәһендә, беҙҙең ауыл булған, тик ҡаланы төҙөй башлағас, Ағиҙел аша сығып, Шыпау тауҙары, Ҡы­ҙыл­ғы йылғаһы буйына күсеп киткәндәр. Мин Ҡырмыҫҡалы районының Ибраһим ауылы тарихын һөйләргә теләйем. Ул боронғо башҡорт ауылдарының береһе булып һанала. XVI быуатта, бәлки, унан элегерәк тә нигеҙләнгән, …

Continue reading ‘Беҙ үҙебеҙ – Ибраһим-йомрандар’ »

Ирек ҡотоғо

Был хәл һуғыштан һуң йәйге ҡыҙыу бесән мәлендә Мәһәҙей ауылы ҡырҙарында булған. Заманалар ауыр, аслыҡ, яланғаслыҡ хөкөм һөргән. Халыҡ «таяҡ»ҡа эшләгән ваҡыт. Эш нормаһын үтә­һәң, аҙыҡ була, юҡ икән – һорама. Бигерәк тә ауылдың ҡатын-ҡыҙҙарына ҡыйынға тура килгән, сөнки ир-егеттәрҙең күбеһе һуғыштан әйләнеп ҡайтмаған. Ҡул көсө етешмәй, бөтә ауыр эште улар башҡарған.

Фәхрәй мәмерйәһе

Беҙҙең ауыл йәмле тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан. Бөтә мәктәп менән төрлө ерҙәргә экскурсияға йөрөргә яратабыҙ. Фәхрәй мәмерйәһенә барҙыҡ, күмәкләп халыҡ уйындарын уйнаныҡ, шифалы һыуҙан сәй ҡайнатып эстек, тирә-йүнде йыйыштырҙыҡ. Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәте уҡытыу­сыһы Ләлә Фәнүр ҡыҙы Абзалова ундағы шишмәнең риүәйәтен һөйләне: «Фәхрәй шишмәһе сыҡҡан урын элек мәмерйә булған. Эстә иркен зал, таш стеналар, шишмә ағып …

Continue reading ‘Фәхрәй мәмерйәһе’ »

Мырҙаҡай һәм Сәйетбаба

Өләсәйем бик күпте белә. Ул миңә тарих һөйләргә ярата. Шуларҙың береһен һеҙгә лә яҙам. Элек халыҡ ҡышҡыһын малын һарайҙа тот­ҡан, йәй көнө Мәндем буйына ҡыу­ғандар. Бер бабай менән әбейҙең бер-бер артлы ике ир балаһы тыуа. Мырҙаҡай һәм Сәйетбаба тип исем ҡушалар. Үҫеп еттек, тигәндә генә егеттәрҙең атаһы үлеп киткән. Вафат булыр алдынан ул балаларына васыят …

Continue reading ‘Мырҙаҡай һәм Сәйетбаба’ »

Тәкәл тауы

Беҙҙең гүзәл Йәнтеш ауылының ҡап уртаһында тирә-яҡты йәмләндереп, Тәкәл тауы ғорур баҫып тора. Ул йыраҡтан килгән юлсыларҙы сәләмләп ҡаршы ала һәм хушлашып оҙатып ҡала кеүек. Йәй көнө та­уыбыҙ аллы-гөллө сәскәгә күмелә, ә ҡышҡыһын ап-аҡ юрғанға төрөнә. Уның башынан ауылыбыҙҙың бөтөн күркәмлеге күренә. Йәй ҙә, ҡыш та балалар тауҙа уйнай, ҡышҡы ҡарлы көндәрҙә рәхәтләнеп сана, саңғы …

Continue reading ‘Тәкәл тауы’ »

Аҡбай шишмәһе

Бер ғаилә аслыҡ ваҡытында өйҙәренән сығып китә. Әсәйҙәре һәм өс бәпесе үҙҙәре менән Аҡбай тигән эттәрен дә эйәртә. Бик алыҫ араны үтеп кил­гәс, хәлдәре бөтөп, урман уртаһында ял итергә туҡтайҙар. Был урындан башҡаса ҡуҙғалып китә алмайҙар. Аслыҡтан үлеп ҡалалар. Тора-бара улар вафат булған ерҙән шишмәләр урғып сыға. Иң тәрәне һәм иң шифалыһы Аҡбай ятҡан ерҙәгеһе …

Continue reading ‘Аҡбай шишмәһе’ »

Хәйерниса күпере

Әбделмәмбәт – районыбыҙҙа иң ҙур ауылдарҙың береһе. Әлбиттә, ул эшсән, уҡымышлы кешеләре менән дан тота. Аҫаба халыҡ Ҡарағай-ҡыпсаҡ ырыуы вәкилдәре йәшәй бында. Аҫабалыҡ халыҡтың тел байлығында, милли йолаларҙа, ғөрөф-ғәҙәттәрҙә сағыла.

Исемдәре – халыҡ хәтерендә

Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылындағы Ослотау (Ҡыҙ­ҙар тауы) башында ҙур булмаған матур түңәрәк ялан бар. Элегерәк яҙ етеп, ер үлән, сәскәләр менән ҡапланғас, май урталарында ауыл ҡыҙҙары шунда менеп күңел асыр булған. Унда яланды тирәләтеп ултырып, сигеү сиккәндәр, бәйләм бәйләгәндәр, шул уҡ ваҡытта йыр­ҙар йырлағандар, таҡмаҡ әйтеп, бейегәндәр. Үҙҙәре менән тау башына баҡырсаға һыу тултырып …

Continue reading ‘Исемдәре – халыҡ хәтерендә’ »