Алтынға тиң ер генәм

Бөйөк мәғрифәтсе Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев: «Аҫаба башҡортҡа өс нәмәне белеү мотлаҡ: үҙеңдең сығышыңды, ер-һыу атамаларын, юл күрһәтеүсе йондоҙоңдо», – тип яҙған. Эйе, һәр кем тыуған ере тарихын өйрәнергә тейеш. Ошондай фәһемле конкурс иғлан итеүсе гәзит хеҙмәткәрҙәренә рәхмәтлемен. Сөнки һәр кем бәйгелә ҡатнашып ҡына ҡалмай, тыуған яғы тарихын да беләсәк. Мин дә тотондом әле был изге эшкә.

Шифалының шифаһы

Яратҡан гәзитемдә «Тарих яҙабыҙ» бәйгеһе бара, унда мин дә ҡатнашырға булдым әле. Әүлиә ҡәберлеге һәм Шифалы шишмә тураһында бик күп кешенән төрлө мәғлүмәттәр йыйып, «Шишмә – йәшәү сығанағы» темаһына фәнни-эҙләнеү эше яҙып һәм «Йәнгүзәл» театр берләшмәһе ағзалары менән бергәләп сценарий төҙөп, «Башҡортостан ынйылары» бәйгеһендә сығыш яһағайныҡ. Шуға ла был тема миңә таныш, гәзит уҡыусыларҙы ла …

Continue reading ‘Шифалының шифаһы’ »

Канчал тауы

Канчал – Бөрйән районының Ҡол­ғана ауылы янындағы күпте күргән сал тауҙарҙың береһе. Башҡорт дәүләт ҡурсаулығына ҡарай ул. Бик матур тәбиғәтле, тирә-яғында ҡарағай ағастары үҫә, еләк күп. Тик ҡурсаулыҡ булғас, йыйырға ярамай. Тауҙың исеме ҡайҙан килеп сыҡҡанын өләсәйем Зәйтүнә Айытбаеванан һораштым. Ике варианты бар икән.

Олатайыбыҙ һөйләгәнен тыңлап

Йәй көндәре – велосипедта, машинала, ҡыш саңғыла олатай менән урман-ҡырҙар гиҙергә яратабыҙ. Ул һәр тауҙың, йыл­ғаның, яландың тарихын, атамаһының ҡайҙан килеп сыҡҡанын яҡшы белә. Туҡтап ял иткәндә, яҡшы кәйеф менән өйгә ҡайтҡас та улар тураһында беҙгә һөйләй. Һүҙҙе атай-олатайҙар төйәге Әхмәт ауылынан башлағыбыҙ килә. Ул Һаҡмар йылғаһы башына яҡын урынлашҡанға күрә, элек Һаҡмарбаш тип аталған. …

Continue reading ‘Олатайыбыҙ һөйләгәнен тыңлап’ »

Дөр-дөр сәскәһе ҡайҙан килгән?

Ейәнсура районы үҙенең тәбиғәтенең матурлығы менән дан тота. Хаҡлы рәүештә беҙ тыуған яғыбыҙҙың мөғжизәле тәбиғәт мөйөштәре менән ғорурлана алабыҙ. Районыбыҙҙа тәбиғәт ҡомартҡылары бик күп: Шауҙым, Сыуалташ, Һыусыҡҡан шишмәһе, Ямашлы быуаһы, дөр-дөр сәскәһе һәм башҡалар. Мин һеҙгә нәҡ ошо дөр-дөр сәскәһе тураһында бәйән иткем килә. Ҡалын урмандар, бейек-бейек тауҙар араһында урынлашҡан Мәзит минең тыуған ауылым Өмбәттән …

Continue reading ‘Дөр-дөр сәскәһе ҡайҙан килгән?’ »

Ҡаҙаҡтар һәм башҡорттар

Борон-борондан ҡаҙаҡтар һәм башҡорттар араһында киҫкен хәл торған. Ҡаҙаҡтар башҡорттарҙың ерҙәрен тартып алған, мал-тыуарын ҡыуып алып киткән һәм, әлбиттә, һылыу башҡорт ҡыҙҙарын урлағандар. Тик беҙҙекеләр ҙә бирешмәгән.

Бөгәмәле нимәне аңлата?

Рәүҙәк Ишембай районының тауҙар ҡуйынында баш алып, был тирәгә килеп еткәнсе, тиҫтәләгән саҡрым ара үтә. Үҙ юлында берсә бейек тау-таштар араһынан етеҙ йүгергән тау йылғаһы булып, берсә тыныс ҡына аҡҡан үҙән йыл­ғаһына әйләнеп, быуаттар буйы ер һәм кешеләрҙе көмөштәй саф һыуы менән кинәндергән бит ул. Сал Урал тауҙары ҡуйынынан аҡҡан эреле-ваҡлы күп йылғалар кеүек, Рәүҙәк …

Continue reading ‘Бөгәмәле нимәне аңлата?’ »

Белорет районының Шығай ауылының ер-һыу атамалары

Әминә батҡан Ошо легенданы мин бәләкәй саҡтан беләм, сөнки был ерҙә беҙҙең сабынлыҡ. Уны Зәйтүнә өләсәйем һөйләй торғайны. Элегерәк ошонда йәшәгән Әминәнең һылыулығына, аҡыллылығына һоҡланмаған кеше булмаған. Әлбиттә, яратып йөрөгән егете лә була. Тик оҡшатҡан кешеһе ярлы ғаиләнән икән. Шул уҡ ерҙә үҙе ҡарт, үҙе һаран бер бай йәшәгән. Ул Әминәгә яусы ебәрә. Ҡыҙ ризалашмай. …

Continue reading ‘Белорет районының Шығай ауылының ер-һыу атамалары’ »