Эсәр һыуҙар ҙа ҡороһа, донъябыҙҙан ни ҡалыр?

Кешенең һыуға ихтыяжлығы, кислородтан ҡала, икенсе урында тора. Әҙәм балаһы аҙыҡһыҙ алты аҙна йәшәй алһа, һыуһыҙ – биш-ете тәүлек кенә. Тәндәге 2 генә процент һыу юғалһа, ныҡ сарсай башлайһың, 10 процентҡа етһә, кешелә галлюцинация башлана. Был кимәл 12 процент тәшкил итһә, аяғыңда үҙе аллы баҫып тора алмайһың, 20 процент булһа, ғүмер өҙөлә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, йылға-күлдәребеҙ …

Continue reading ‘Эсәр һыуҙар ҙа ҡороһа, донъябыҙҙан ни ҡалыр?’ »

Дүрт аяҡлы дуҫым

Йорт хайуандарын ныҡ яратам. Бигерәк тә көсөк, бесәй балаһы күрһәм, һушым китә. Өләсәйемдең Роза исемле ҡарт бесәйе бар. Уның күңеле бик тә йәш, гел һикереп уйнап, иркәләнеп кенә тора. Үҙе көнө буйы йүгерә. Түңәрәкләнә башлаһа, балалары тыуыуын көтә башлайым, өләсәйемдән һорап йөҙәтәм. Был юлы ҡаты ауырып дауаханаға яттым. Розаның балаларын, күҙҙәре асылғас, кешеләргә таратып бөткәндәр, …

Continue reading ‘Дүрт аяҡлы дуҫым’ »

Үҫемлек, хайуандар донъяһын да тикшерә

Һеҙ һүрәттә «Йәншишмә»нең йәш хәбәрсеһе, Байназар мәктәбенең VIII синыфын тамамлаған Зилиә Буранбаеваны күрәһегеҙ. Тәбиғәт ҡосағында фотоға төшкән был ҡыҙ тирә-яҡ донъяны күҙәтергә, тәбиғәттең серҙәрен өйрәнергә, үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһын тикшерергә әүәҫ. «Баш­ҡорт дәүләт ҡурсаулығының Баш­арт тауындағы тау далаларының үҫемлектәр составын өйрәнеү» тигән тема буйынса эҙләнеү эше алып барып, быйыл география фәненән республика конкурсында бик уңышлы …

Continue reading ‘Үҫемлек, хайуандар донъяһын да тикшерә’ »

«Янғантау» геопаркы яңы статус өсөн көрәшә

«Янғантау» геопаркы Юнесконың глобаль геопаркы статусын алыу өсөн көрәшәсәк. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ЮНЕСКО геопарктары глобаль селтәренең халыҡ-ара эксперты Сурен Гевинян менән осрашыуында һөйләшеү ошо хаҡта барҙы.

Ҡариҙелдәге парк матурлана

«Берҙәм Рәсәй» партияһының «Ҡала мөхите» проекты буйынса Ҡариҙел районы үҙәгендәге мәҙәниәт һәм ял паркы тәртипкә килтерелә. Бында асфальт һуҡмаҡтар һалына, яҡтыртҡыс­тар ҡуйыла һәм эскәмйәләр ултыртыла. Биләмә ҡарағайлыҡ араһында урынлаша. Ылыҫлы урмандар иһә шифалы һауаһы менән билдәле. Шуға йәшел зона халыҡтың яратҡан ял урынына әүереләсәк, тип белдерәләр партияның төбәк бүлексәһенән.

Һоро айыуҙар ҡурсалауға алына

Федераль именлек хеҙмәте һоро айыуҙарҙы ҡурсалауға ала. Сит илдәрҙә уларға ихтыяж ҙур, шуға талаптарҙы ҡәтғиләштерергә кәрәк, ти эксперттар. Енәйәт кодексына ярашлы, законһыҙ сауҙа итеүселәр иң күбе 12 йылға төрмәгә ябыла, бынан тыш, 1 миллион һумғаса штраф һалына. Рәсәй Генераль прокуратураһы мәғлүмәттәре буйынса, һуңғы ике йыл эсендә генә илдә һоро айыуҙар һаны 36 процентҡа кәмегән, 2015 …

Continue reading ‘Һоро айыуҙар ҡурсалауға алына’ »

Беҙҙең командаға етеп ҡара!

Уҡыусыларҙың экология буйынса Бөтә Рәсәй слёты быйыл Башҡорт­останда үтте. Илдең 21 төбәгенән барлығы 150-нән ашыу кеше ҡатнашты. Ярыштар «Черёмушки» балалар лагеры базаһында ойошторолдо. Тәүге көндә «Нимә? Ҡайҙа? Ҡасан?» уйыны формаһында теоретик тур булды. Артабан гидробиология, ботаника, этномология, орнитология, тупраҡты өйрәнеү йүнәлештәре буйынса әңгәмәләшеүҙәр башланды. Быныһы инде үҙенә күрә имтихан кеүегерәк. Ҡаршыңда ултырған белгес алдында белемеңде …

Continue reading ‘Беҙҙең командаға етеп ҡара!’ »

Өфөлә – динозаврҙар

Ҡәҙерле дуҫтар, баш ҡала ҡунаҡтары, Өфөгә килһәгеҙ, Мәжит Ғафури исемендәге ял һәм мәҙәниәт паркына ла бармай ҡалмағыҙ. Унда күптән түгел динозаврҙар паркы асылды. Боронғо хай­уандар тәбиғи ҙурлыҡта килештереп эшләнгән, улар хәрәкәтләнә һәм тауыш сығара ала.

Бал ҡортон ашаусылар

Йәй буйы күптәрегеҙ бәпкә үҫтерәлер. Улар­ҙы ҡош-ҡорттан ҡурсалайһығыҙҙыр. Беҙ бәләкәй саҡта һарыҡтарҙы бүреләрҙән һаҡлап, кистәрен эҙләп алып ҡайта торғайныҡ. Ә бит ауыл эргәһендә үк бүре тамаҡлап киткән осраҡтар булды.

Мышылар иреккә сыға

Был мышы балаһының «Күләш» ҡырағай хайуандарҙы ҡотҡарыу үҙәгендә йәшәүенә өс йыл инде. Ярҙамға мохтаж бәләкәс­те Туймазы районынан килтерәләр. Һәйбәтләп ҡарап тәрбиәләгәс, Степан ҡушаматлы хайуанҡай нығынып, үҫеп етә. Хәҙер үҙен иреккә ебәрергә лә ваҡыт. Әлбиттә, яңы тормошҡа ҡабаттан яраҡлашырға тура килһә лә, тәбиғи шарттарҙа йәшәү уға барыбер һәйбәтерәк буласаҡ. Ниндәй генә ҡаршылыҡтар көтһә лә, мышыҡай еңеп …

Continue reading ‘Мышылар иреккә сыға’ »