Был донъла ниҙәр бар?

Бөрйән районының Әбделмәмбәт мәктәбендәге «Тимербатыр» лагерында сит ил кешеләренән тәжрибә алыу осрағы тәүгеләрҙән түгел. Йәйгеһен бында Һиндостандан 19 йәшлек студент Бхавеш булғайны, әле яңыраҡ – 26 йәшлек Африка вәкиле – Фаруҡ Ибраһим. Балалар өсөн робот техникаһы лагерына ул «Aisec» ирекмәндәр фирмаһынан вожатый булып килгән. Каникул көндәрен ошонда уҙғарып, балаларға инглиз телен өйрәткән, ә үҙе башҡортса һөйләшергә ныҡ тырышҡан.
Фаруҡ урыҫ телен дә белмәй, тәү тапҡыр ҡар күргән. Бөрйән ере үҙенә бик оҡшаған.

Тулыһынса уҡырға “Был донъла ниҙәр бар?” »

Әгәр телем йәшәй икән, йәшәйәсәк халҡым да

«Тел – һәр милләттең рухи һәм мәҙәни байлығы. Ул юҡ икән, халыҡ та, милләт тә юҡ», – тип яҙғайны Баш­ҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ғайса Хөсәйенов. Ысынлап та, туған телебеҙ йәшәй икән, килер көндәребеҙ ҙә яҡты, халҡыбыҙҙың да киләсәге бар. Республикабыҙҙа баш­ҡорт телендә ойошторол­ған саралар уның мәртәбәһен, бәҫен күтәрергә, үҫтерергә, йәш быуындың күңелендә һөйөү уятырға ярҙам итә. Шундайҙарҙың береһе – башҡорт те­ле һәм әҙәбиәте буйынса уҡыусылар араһында үткәрелгән республика, төбәк-ара олимпиадаһы.

Силәбе өлкәһенән милләттәштәребеҙ Алина Ниғмәтуллина, Сабина Сәйфуллина, Элиза Ғизәтуллина уҡытыусылары Раина Сафа ҡыҙы Йыһаншина менән.

Тулыһынса уҡырға “Әгәр телем йәшәй икән, йәшәйәсәк халҡым да” »

Матур тәрбиә бирәләр

Беҙҙә татыу, матур йәшәүсе ғаиләләр күп кенә. Улар һәр яҡтан да ауылдаштарыбыҙға өлгө күрһәтә, һоҡлан­ғыс итеп донъя көтә, кәртә тултырып мал-тыуар аҫрай. Шундай­ҙарҙың береһе – Гөлсәсәк һәм Рафаэль Фәйзуллиндар.
Гөлсәсәк Мөхәмәт ҡыҙы – сығышы менән Әмин ауылынан. Күп балалы ғаиләлә тыуып үҫә. Уҡыған ваҡытта ла иптәштәрен үҙенең ихлас күңеллелеге, яр­ҙамсыл холҡо, кешеләргә яғымлы йөҙө һәм иғтибарлылығы менән йәлеп итә. Һәр атҡан таңға ҡыуанып, килер көнгә ышанып, тормош юлын Ҡолсора ауылының булдыҡлы егете Рафаэль менән бәйләй. Уны төрлө ергә эш урындары буйынса күсергәндә лә һәр ваҡытта бергә булып, һәр яңы башлан­ғысын хуплап тора. Шулай итеп, улар Аҡморон ауылына килеп төпләнә. Башҡорт дәүләт университетында белем алып, башҡорт теле һәм әҙәбиәте белгесе дипломына эйә булған йәш уҡытыусыға мәктәптә эше лә табыла.

Тулыһынса уҡырға “Матур тәрбиә бирәләр” »

Минең «тере энциклопедиям»

Әлдә өләсәйем бар, тип ҡыуанам. Нин­дәй генә һорау, үтенес менән мөрәжә­ғәт итһәм дә, уның аҡыллы кәңәштәре гел әҙер. Ҡәҙерлемде «Халҡымдың тере энциклопедияһы» тип йөрөтәм.
Кем һуң ул һинең өләсәйең, тиһегеҙме? Яҡынымдың исеме – Хәнифә Шәғәле ҡыҙы Әбүбәкерова. Ул республикабыҙҙың, районыбыҙҙың, ауылыбыҙҙың данлыҡлы сәсәниәһе. Өләсәйем бала саҡтан таҡмаҡ, бәйет, ҡобайырҙарҙы импровизация юлы менән ижад итә. Башҡортостандың тарихын, үҙебеҙҙең ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, дауалау серҙәрен яҡшы белә. Матур итеп аяттар уҡый. Үҙе лә им-том менән шөғөлләнә: сабыйҙарҙы күҙ тейеүҙән, елпенеүҙән өшкөрә, «өс йән» ғазабынан дауалай, ҡот ҡоя. Мине лә бәләкәйҙән бик яҡшы итеп тәрбиәләп, ҡарап үҫтерҙе.
Өләсәйем бер ҡасан да буш ултырмай. Төрлө кимәлдәге конкурс­тар­ҙа әүҙем ҡатнаша. Уның Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары һанап бөткөһөҙ. Шул уҡ ваҡытта баҡса, ҡош-ҡорт үҫтереү, картуф сәсеү, бесән эшләү кеүек эштәргә лә өлгөрә. Уның бешергән ҡоймаҡ-йыуасалары телеңде йоторлоҡ!

Тулыһынса уҡырға “Минең «тере энциклопедиям»” »

Атайым – ғорурлығым

Иң яҡын кешем – атайым Илдар Зәйнәғәбдин улы. Ул хозур тәби­ғәтле Байназар ауылында Факиһа һәм Зәйнәғәбдин Дәүләтшиндар ғаиләһендә иң кесе бала булып донъяға килгән. Мәктәптә лә тик яҡшы билдәләргә генә өлгәшеп, һәр саҡ алдынғылар рәтендә йөрөй. Белорет ҡалаһында ДОСААФ мәктәбендә шофёр һөнәрен үҙләштерә. Германияла ике йыл хәрби бурысын үтәгәндән һуң, Ҡур­ғашлы ауылында – тәүҙә слесарь, ә аҙаҡ шофёр булып 26 йылға яҡын тырышып эшләй.

Тулыһынса уҡырға “Атайым – ғорурлығым” »

Өс быуын бергә йәшәйбеҙ

Ғаиләбеҙ ишле генә. Ҙур, матур йортта өс быуын бергә бик татыу йәшәйбеҙ.
Олатайым Фәнил Ғизетдин улы ғүмер буйы колхозда шофёр булып эшләгән. Ул машинаһын ҡарап, ипләп кенә йөрөгән, бер ҙә ватылмаған. Ҡәҙерлебеҙ – ауылыбыҙҙың иң өлкән кешеһе.

Тулыһынса уҡырға “Өс быуын бергә йәшәйбеҙ” »

Күктән төшмәй бәхет

Ғәлимовтар ғаиләһе.

Шаран ауылында булғанда яңы өй ҡотларға йыйынған күп балалы Лилиә һәм Илшат Ғәлимовтарҙың ҙур шатлыҡтарын уртаҡлашыу бәхете тәтене беҙгә. Үҙҙәренең күркәм тормоштары һәм эштәре менән ауылдаштарының ихтирамын яуларға өлгөргән улар. Татыу ғаиләләрендә өс бала үҫә.

Тулыһынса уҡырға “Күктән төшмәй бәхет” »

Бал ҡорттарын һаҡлайыҡ!

Их, тәмле…Бигерәк тәмле лә һуң… Ҡояш нурҙарында алтын һымаҡ ялтырап торған йылы ғына балды бармаҡ осо менән генә алаһың да тәмләп ҡарайһың, ниндәй татлы! Был бит, ысынлап та, тәбиғәтебеҙҙең мөғжизәһе. Кескәй генә бал ҡорттары шундай тәмле балды ҡай­ҙан алалар һуң? Их, улар менән һөйләшә белһәң икән, барыһын да һорар инем. Юҡ, хыялланып торорға ваҡыт юҡ, аҙаҡтан барыһын да ҡартатайымдан белешермен әле.

Тулыһынса уҡырға “Бал ҡорттарын һаҡлайыҡ!” »

Хызыр-Ильяс бармы ул?

Һеҙгә: «Хызыр-Ильяс юлдаш булһын», – тип әйткәндәре бармы? Эйе, күптәр шулай тип теләй юлға сыҡҡанда. Мин үҙем дә «Фатиха» сүрәһен уҡығас, гел, Хызыр-Ильяс юлдаш булһын, тип өҫтәп ҡуя торғайным. Ҡайһы бер кешеләр уның ярҙамына ышанып, хатта доға уҡый икән. Әммә был дөрөҫ түгел. Мосолмандар Аллаһы Тәғәләгә генә инана, уның берлегенә ышанып, доғалар уҡый, уның ғына ярҙам итеренә өмөт итә ала. Ә Хызыр-Ильяс тигән кеше бөтөнләй булмаған да икән, төрки халыҡтар уйлап сығарған образ ғына ул. Ысынлап та, төрлө риүәйәттәрҙә Хызыр-Ильяс йыш телгә алына. Халыҡ уны үлемһеҙ һәм һаман да беҙҙең арала йәшәй, ҡайһы бер кешеләргә ярҙам итә, икенселәренә һабаҡ бирә, тип уйлай. Башҡорттарҙа ул аҡ кейемле, оҙон йәшел елән кейгән бабай итеп күҙаллана. Ә ысынында иһә Хызыр һәм Ильяс – икеһе ике кеше һәм бик борон замандарҙа йәшәгәндәр.

Тулыһынса уҡырға “Хызыр-Ильяс бармы ул?” »

Тоғро дуҫ булыр Амур

Данил Байғазин эте Амур менән.

Эттәре үлгәс, Данил бик ҡайғыр­ҙы. Джек уҫал түгел ине. Килгән кешеләрҙе лә ят итмәне, өрмәне, абалап ҡаршы сыҡманы. Ихатаға ингәс, ят түгелдәрҙер, тигәндер, күрәһең. Һуңғы йылдарҙа ҡартайҙы ла шул. Элекке шикелле Данил артынан йүгереп, сабыулап йөрөмәһә лә, бер ҙә артынан ҡалманы. Нөгөш буйына төшһә, гел эйәрҙе. Һыуҙа йөҙгән ҡаҙ бәпкәләрен һаҡланы, төйлөгәндәрҙе ҡурҡытып ебәрҙе.
Ләкин олоғайыуы еткәндер, ахыры, әкрен генә атлап, күберәк ятып торҙо, тамағына ла йүнләп ашаманы. «Ун биш йәш эттәр өсөн бик оло була», – ти әсәһе. Атаһы ла Джек менән урманға һунарға йөрөгәндәрен һағынып ҡына иҫләй хәҙер.

Тулыһынса уҡырға “Тоғро дуҫ булыр Амур” »